De Frans Banninck Cocq-penning van de stad Amsterdam ontving Alice Roegholt op vrijdag 8 september 2017 uit handen van loco-burgemeester Laurens Ivens.  De penning wordt uitgereikt aan personen die zich bijzonder verdienstelijk hebben gemaakt voor Amsterdam gedurende een periode van minstens twaalf jaar. Alice brengt de kunst, volkshuisvesting en architectuur van de Amsterdamse School (inter)nationaal onder de aandacht. 

De Frans Banninck Cocq Penning is een onderscheiding van de stad Amsterdam die vernoemd is naar Frans Banning Cocq, oud-burgemeester van de stad en kapitein op het schuttersstuk de Nachtwacht en Rembrandt van Rijn.  

De prijs is ingesteld in 1996 en wordt verleend aan Amsterdammers die zich tenminste 10 jaar bijzonder verdienstelijk hebben gemaakt op cultureel, maatschappelijk of economisch gebied met minstens landelijke uitstraling.

Oprichter van Amsterdamse School Museum Het Schip 

In 1999 bezocht Alice voor het eerst de Spaarndammerbuurt. Ze was onder de indruk van het rode bakstenen arbeiderspaleis Het Schip: in 1919 ontworpen door de Amsterdamse School-architect Michel de Klerk. Haar oog viel op het postkantoor met origineel interieur. Toen zij te horen kreeg dat de PTT vertrok, greep ze haar kans. In 2001 opende Alice Museum Het Schip, ter viering van 100 jaar Woningwet. Het museum werd later uitgebreid met een museumwoning, een krotwoning en een tuin met staatmeubilair. Toen zij daarna lucht kreeg van het vertrek van basisschool de Catamaran – tevens onderdeel van het expressieve woningcomplex - heeft zij alle zeilen bijgezet om het museum voor de Amsterdamse School te vergroten. In 2016 werd dit werkelijkheid: de school is nu het hoofdgebouw van het museum met expositieruimten en op de binnenplaats van Het Schip staat historisch straatmeubilair, zoals straatlantarens, brievenbussen en de “piskrul”. Het museum bestaat nu uit het gehele gebouwencomplex inclusief woningen en het wordt momenteel gerestaureerd in samenwerking met woningbouwvereniging Eigen Haard.   

Alice haar ambities zijn groot en ze gaat vele samenwerkingen aan om bekendheid te geven aan de kunst- en architectuurstroming de Amsterdamse School. Zo organiseerde zij de expositie Amsterdamse School: verbeelde idealen in Moskou en Kemerovo (Siberië). De Nederlandse architect Han van Loghem heeft in Siberië arbeidershuizen gebouwd ten tijde van de Russische Revolutie. In samenwerking met architectuurmuseum Krasnaya Gorka zal een van deze huizen worden omgebouwd tot museumwoning. Tijdens het 100-jarig bestaan van de Amsterdamse School in 2016 heeft Alice bustochten georganiseerd in samenwerking met het Stedelijk Museum. Hier werd Amsterdam-West aangedaan en De Dageraad in Amsterdam-Zuid, het bezoekerscentrum van Museum Het Schip. Daarnaast legde zij contacten met culturele instellingen in Barcelona. Inmiddels is er een tentoonstelling over de Catalaanse architect Gaudí gepland, evenals een Amsterdamse School tentoonstelling in Barcelona.  

Voor het verwezenlijken van haar ideeën heeft zij een hechte club medewerkers om zich heen. In de eerste plaats is dat haar man Ton Heijdra. Als sociaalgeograaf zet hij zich als vrijwilliger in en als curator en auteur. Daarnaast werkt Alice samen met studenten en net-afgestudeerden, die zichzelf ‘schippers’ noemen. Zij geven rondleidingen, maar houden ook de planning draaiende en cureren tentoonstellingen. Het is Alice haar doel om ‘het museum als academie’ verder te ontwikkelen. Hierbij kunnen studenten door middel van verschillende projecten kennismaken met alle facetten van het museum. 

Jonge jaren | ontwikkeling Oostelijk Havengebied 

Haar geboorteplaats Culemborg doet anders geloven, maar Alice is een getogen Amsterdammer. Ze heeft sociologie gestudeerd aan de Universiteit van Amsterdam en was in de jaren tachtig en negentig actievoerder- en woordvoerder van de bewoners van het Oostelijk Havengebied. Alice is actief betrokken geweest bij de ontwikkeling van dit deel van de stad. Het feit dat veel gebouwen toentertijd niet gesloopt zijn en het water niet gedempt is, is vooral aan haar te danken. Zij zorgde bijvoorbeeld dat Loods 6, voormalige vertrek- en aankomsthal van de vermaarde rederij KNSM, behouden kon blijven voor de kunstenaars. In de Kompaszaal van Loods 6 richtte Alice het Open Haven Museum op. Bijzondere tentoonstellingen met o.a. Moderne Russische kunstenaars werden hier getoond. Gedurende het korte, doch bloeiende, bestaan van dit museum was Alice directeur. Daarnaast is zij de oprichter van het restaurant Einde van de Wereld, dat zich nog steeds aan de Javakade bevindt.  

Met subsidie van het Ministerie van Cultuur, Recreatie en Maatschappelijk Werk heeft Alice een alternatief plan voor het KNSM-eiland kunnen maken. De uitgangspunten van dit “water/kade plan” zijn overgenomen en gerealiseerd. Ook het feit dat de Entrepothaven niet gedempt is en nu een vaarroute is naar de stad, heeft zij - hoewel de commissie van de gemeenteraad al akkoord was gegaan met een plan voor demping - kunnen tegenhouden.  Zij deed dit in samenwerking met anderen, maar zij was wel de drijvende kracht. 

De verantwoordelijke ambtenaren en de politiek hebben – ondanks meningsverschillen – haar enthousiasme en visie voor het gebied altijd erg gewaardeerd. Jurgen Bos was projectleider van het Oostelijk Havengebied en vond de initiatieven van Alice inspirerend.  Alice waardeerde zijn inzet: Jurgen Bos heeft zich bijvoorbeeld samen met Alice ingespannen zodat gebouwen als Panama en De Zwijger, ondanks wensen van andere diensten, niet gesloopt zijn. Toen Bos ernstig ziek werd, heeft Alice bij de gemeente aangedrongen dat zijn inzet gewaardeerd moest worden. De Frans Banninck Cocq-penning die al jaren niet meer toegekend werd, werd voor deze gelegenheid uit het stof gehaald. Jurgen Bos kreeg deze vervolgens uitgereikt bij de opening van de grachten van het Java-eiland. 

Achtergrond

Alice kreeg haar interesse in de stad met de paplepel ingegoten. Haar vader, Richter Roegholt was de stadshistoricus van Amsterdam. Verder heeft Alice een familierelatie met de Wibauts, de Kepplers en de Van Goghs.

Haar overgrootvader was getrouwd met een dochter Berdenis van Berlekom, Wibaut was ook getrouwd met een dochter Berdenis van Berlekom en Arie Keppler was ook getrouwd met een dochter Berdenis van Berlekom.

De relatie met de Van Goghs is ontstaan omdat de dochter van Wibaut getrouwd was met een zoon van Theo van Gogh (de broer van Vincent).

De familierelaties zijn interessant omdat het mede verklaart waarom haar belangstelling voor de Amsterdams School en de volkshuisvesting zo groot is.  

Met de uitreiking van de Frans Banninck Cocq-penning aan Alice Roegholt is de cirkel rond. Alice zal haar enthousiasme voor de kunst en architectuur van de Amsterdamse School nog lang blijven verspreiden.

 

Zie ook:

Museum Actueel....

Gemeente Amsterdam Actueel....